Verslag Tegenlicht Meetup 'Dokteren met DNA'

Gepubliceerd op: 4 april 2019 12:47

Op 20 maart vond in de Keizaal een Amersfoortse Meetup van het VPRO televisieprogramma ‘Tegenlicht’ plaats met als thema ‘Dokteren met DNA’. Na het terugkijken en een introductie van de drie gastsprekers, Dr. Rene Smulders van de Wageningen University, Biohacker Peter Joosten en Prof. Dr. Martina Cornelis, gingen zij met elkaar in gesprek. Hieronder een verslag van Hanneke Ooms, studente journalistiek.

Revolutionaire ontwikkeling

De avond begint om 19.00 met het kijken van de betreffende aflevering: ‘Dokteren met DNA.’ In deze aflevering worden de kijkers welkom geheten in de wereld van de nieuwe natuur: met de technologie genaamd CRISPR kan er nu letterlijk geknipt en geplakt worden in jouw en mijn DNA. Er is een revolutionaire ontwikkeling gaande die grote gevolgen zal gaan hebben voor mens, dier en natuur. Zogenaamde ‘biohacker’ uit San Fransisco Josiah Zayner komt regelmatig aan het woord in de aflevering; Hij levert CRISPR-kits aan mensen over heel de wereld en is fanatiek supporter van de ontwikkelingen op het gebied van genetische modificatie. Zayner: ‘Maybe one day we could all grow a tail and wings, who knows?’

Na het kijken van deze aflevering bleef het stil in de Keizaal. Voor een deel van de aanwezigen was dit nog een onbekend onderwerp en zij hadden geen idee van de impact die genetische modificatie op onze wereld zal gaan hebben. 

‘Maybe one day we could all
grow tails and wings’

Te leen in de bibliotheek (een selectie)

Veredeling en gentherapie

Dr. Rene Smulders van de Wageningen University, Biohacker Peter Joosten en Prof. Dr. Martina Cornelis werken dagelijks op verschillende gebieden met DNA-technieken en leggen om de beurt uit hoe de nieuwe CRISPR-techniek al invloed heeft en nog meer zal gaan hebben in hun werkveld.
Smulders vertelt het publiek in de Keizaal hoe met CRISPR de veredeling van planten (grotere tomaten en lekkerdere appels) preciezer en transparanter gedaan kan worden. Hij ziet in CRISPR potentie om de gewassen in Nederland en in de rest van de wereld te kunnen verbeteren. Door verbetering zijn er volgens hem ook minder bestrijdingsmiddelen nodig, wat een positief effect op het milieu zou hebben.

Prof. Dr. Martina Cornelis is werkzaam in het UMC Amsterdam en ziet ook op het gebied van de gezondheidszorg hoop in CRISPR. Naast haar zien zieke mensen die hoop ook. Met nieuwe gentherapieën zouden ongeneeslijk zieke patiënten wel eens genezen kunnen worden. ‘Helaas kost het een hoop tijd en energie om dit soort producten naar de markt te kunnen brengen, en is het de vraag: zijn gentherapieën primaire gezondheidszorg?’ aldus Cornelis.

Toekomst van de maakbare mens

Hoe onschuldig en ‘gewoon’ Rene Smulders de CRISPR technologie laat lijken, zo buitengewoon en levens veranderend is het verhaal van zogenaamde bio hacker Peter Joosten. Peter heeft zelf een chip in zijn hand waarop zijn visitekaartje en andere persoonlijke gegevens staan. Dat hij zo’n chip in zijn hand heeft geeft het publiek een klein kijkje in de toekomst van de maakbare mens. Want, zegt Joosten: ‘Mensen hebben een soort illusie dat de wereld om ons heen wel zou kunnen gaan veranderen (drones, e.d) maar de mens zélf niet.’ En hier zou de mens wel eens verkeerd kunnen zitten, want met technieken zoals CRISPR waarin een persoon door middel van knip-en-plakwerk in het DNA zichzelf kan veranderen, gaan we dan niet richting het kunnen creëren van een supermens? Zouden we onsterfelijk kunnen worden? Of zouden superkrachten realiteit worden?

‘Gaan we richting het kunnen creëren
van een supermens?

Discussie

Na de drie lezingen van deze uiteenlopende deskundigen ging het publiek in groepjes met de deskundigen in gesprek. Er ontstonden (soms verhitte) gesprekken over onderwerpen als transhumanisme (de supermens) en onsterfelijkheid: zijn de positieve gevolgen van genetische ontwikkeling groter dan de negatieve? Of juist andersom?

Met komst van technieken als CRISPR lijkt het alsof de wereld eruit gaat zien als één grote science fiction film: ‘Natuurlijk zijn we daar nog lang niet,’ zegt Peter Joosten, ‘maar misschien is science fiction wel een goede manier om over de toekomst na te denken.’ Met de CRISPR-techniek kunnen we de mensheid gaan veranderen, maar moeten we dat wel willen?  

foto's : Andrea van Reenen

Peter Joosten interviewde Martina Cornelis en René Smulders